🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:50:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समवाप्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमवाप्तःसमवाप्तौसमवाप्ताः
द्वितीयासमवाप्तम्समवाप्तौसमवाप्तान्
तृतीयासमवाप्तेनसमवाप्ताभ्याम्समवाप्तैः
चतुर्थीसमवाप्तायसमवाप्ताभ्याम्समवाप्तेभ्यः
पञ्चमीसमवाप्तात् / समवाप्ताद्समवाप्ताभ्याम्समवाप्तेभ्यः
षष्ठीसमवाप्तस्यसमवाप्तयोःसमवाप्तानाम्
सप्तमीसमवाप्तेसमवाप्तयोःसमवाप्तेषु
सम्बोधनहे समवाप्तहे समवाप्तौहे समवाप्ताः

अर्थ: —
English: obtained, attained (-काम mfn. ‘one who has obtained his desires’), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

समवाप्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमवाप्तम्समवाप्तेसमवाप्तानि
द्वितीयासमवाप्तम्समवाप्तेसमवाप्तानि
तृतीयासमवाप्तेनसमवाप्ताभ्याम्समवाप्तैः
चतुर्थीसमवाप्तायसमवाप्ताभ्याम्समवाप्तेभ्यः
पञ्चमीसमवाप्तात् / समवाप्ताद्समवाप्ताभ्याम्समवाप्तेभ्यः
षष्ठीसमवाप्तस्यसमवाप्तयोःसमवाप्तानाम्
सप्तमीसमवाप्तेसमवाप्तयोःसमवाप्तेषु
सम्बोधनहे समवाप्तहे समवाप्तेहे समवाप्तानि

अर्थ: —
English: obtained, attained (-काम mfn. ‘one who has obtained his desires’), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें