🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:12:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समादत्त (पुंलिङ्ग)

सम (के समान, वैसा ही) + अदत्त (- न दिया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमादत्तःसमादत्तौसमादत्ताः
द्वितीयासमादत्तम्समादत्तौसमादत्तान्
तृतीयासमादत्तेनसमादत्ताभ्याम्समादत्तैः
चतुर्थीसमादत्तायसमादत्ताभ्याम्समादत्तेभ्यः
पञ्चमीसमादत्तात् / समादत्ताद्समादत्ताभ्याम्समादत्तेभ्यः
षष्ठीसमादत्तस्यसमादत्तयोःसमादत्तानाम्
सप्तमीसमादत्तेसमादत्तयोःसमादत्तेषु
सम्बोधनहे समादत्तहे समादत्तौहे समादत्ताः

अर्थ: सम (के समान, वैसा ही) + अदत्त (- न दिया हुआ)
English: taken away, taken hold of. seized, received, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

समादत्त (नपुंसकलिङ्ग)

सम (के समान, वैसा ही) + अदत्त (- न दिया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमादत्तम्समादत्तेसमादत्तानि
द्वितीयासमादत्तम्समादत्तेसमादत्तानि
तृतीयासमादत्तेनसमादत्ताभ्याम्समादत्तैः
चतुर्थीसमादत्तायसमादत्ताभ्याम्समादत्तेभ्यः
पञ्चमीसमादत्तात् / समादत्ताद्समादत्ताभ्याम्समादत्तेभ्यः
षष्ठीसमादत्तस्यसमादत्तयोःसमादत्तानाम्
सप्तमीसमादत्तेसमादत्तयोःसमादत्तेषु
सम्बोधनहे समादत्तहे समादत्तेहे समादत्तानि

अर्थ: सम (के समान, वैसा ही) + अदत्त (- न दिया हुआ)
English: taken away, taken hold of. seized, received, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें