🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:46:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समाहृति (स्त्रीलिङ्ग)

संकलन, संक्षेपण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमाहृतिःसमाहृतीसमाहृतयः
द्वितीयासमाहृतिम्समाहृतीसमाहृतीः
तृतीयासमाहृत्यासमाहृतिभ्याम्समाहृतिभिः
चतुर्थीसमाहृतये / समाहृत्यैसमाहृतिभ्याम्समाहृतिभ्यः
पञ्चमीसमाहृतेः / समाहृत्याःसमाहृतिभ्याम्समाहृतिभ्यः
षष्ठीसमाहृतेः / समाहृत्याःसमाहृत्योःसमाहृतीनाम्
सप्तमीसमाहृतौ / समाहृत्याम्समाहृत्योःसमाहृतिषु
सम्बोधनहे समाहृतेहे समाहृतीहे समाहृतयः

अर्थ: संकलन, संक्षेपण
संस्कृत: पर्याय: सङ्ग्रह

📚 अमरकोश में:
• संकलन (१.६.६) — पर्याय: संग्रह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬