🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:55:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समित् (स्त्रीलिङ्ग)

संग्राम, युद्ध

🔎 आपका लिखा रूप समितम् = द्वितीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमित् / समिद्समितौसमितः
द्वितीयासमितम्समितौसमितः
तृतीयासमितासमिद्भ्याम्समिद्भिः
चतुर्थीसमितेसमिद्भ्याम्समिद्भ्यः
पञ्चमीसमितःसमिद्भ्याम्समिद्भ्यः
षष्ठीसमितःसमितोःसमिताम्
सप्तमीसमितिसमितोःसमित्सु
सम्बोधनहे समित् / हे समिद्हे समितौहे समितः

अर्थ: संग्राम, युद्ध
संस्कृत: यागादौ हूयमानकाष्ठम्, युद्धम् · पर्याय: एध

📚 अमरकोश में:
• युद्ध के और नाम (२.८.१०६) — पर्याय: समुदाय, संयत्, समिति, आजि, युध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

समित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप समितम् = द्वितीया विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमितःसमितौसमिताः
द्वितीयासमितम्समितौसमितान्
तृतीयासमितेनसमिताभ्याम्समितैः
चतुर्थीसमितायसमिताभ्याम्समितेभ्यः
पञ्चमीसमितात् / समिताद्समिताभ्याम्समितेभ्यः
षष्ठीसमितस्यसमितयोःसमितानाम्
सप्तमीसमितेसमितयोःसमितेषु
सम्बोधनहे समितहे समितौहे समिताः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬