🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:02:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समिति (स्त्रीलिङ्ग)

मिलना, मिलाप, साहचर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमितिःसमितीसमितयः
द्वितीयासमितिम्समितीसमितीः
तृतीयासमित्यासमितिभ्याम्समितिभिः
चतुर्थीसमितये / समित्यैसमितिभ्याम्समितिभ्यः
पञ्चमीसमितेः / समित्याःसमितिभ्याम्समितिभ्यः
षष्ठीसमितेः / समित्याःसमित्योःसमितीनाम्
सप्तमीसमितौ / समित्याम्समित्योःसमितिषु
सम्बोधनहे समितेहे समितीहे समितयः

अर्थ: मिलना, मिलाप, साहचर्य
संस्कृत: पर्याय: समज्या, परिषद्, गोष्ठी, सभा, संसद्

📚 अमरकोश में:
• सभा के नाम (२.७.१७) — पर्याय: समज्या, परिषद्, गोष्ठी, सभा, संसद्, आस्थानी, आस्थान, सदस्
• युद्ध के और नाम (२.८.१०६) — पर्याय: समुदाय, संयत्, आजि, समित्, युध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें