🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:11:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

समुद्भव (पुंलिङ्ग)

जन्म, उत्पत्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासमुद्भवःसमुद्भवौसमुद्भवाः
द्वितीयासमुद्भवम्समुद्भवौसमुद्भवान्
तृतीयासमुद्भवेनसमुद्भवाभ्याम्समुद्भवैः
चतुर्थीसमुद्भवायसमुद्भवाभ्याम्समुद्भवेभ्यः
पञ्चमीसमुद्भवात् / समुद्भवाद्समुद्भवाभ्याम्समुद्भवेभ्यः
षष्ठीसमुद्भवस्यसमुद्भवयोःसमुद्भवानाम्
सप्तमीसमुद्भवेसमुद्भवयोःसमुद्भवेषु
सम्बोधनहे समुद्भवहे समुद्भवौहे समुद्भवाः

अर्थ: जन्म, उत्पत्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें