🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:24:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्पद् (स्त्रीलिङ्ग)

धन, दौलत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्पद् / सम्पत्सम्पदौसम्पदः
द्वितीयासम्पदम्सम्पदौसम्पदः
तृतीयासम्पदासम्पद्भ्याम्सम्पद्भिः
चतुर्थीसम्पदेसम्पद्भ्याम्सम्पद्भ्यः
पञ्चमीसम्पदःसम्पद्भ्याम्सम्पद्भ्यः
षष्ठीसम्पदःसम्पदोःसम्पदाम्
सप्तमीसम्पदिसम्पदोःसम्पत्सु
सम्बोधनहे सम्पद् / हे सम्पत्हे सम्पदौहे सम्पदः

अर्थ: धन, दौलत
संस्कृत: पर्याय: सम्पत्ति, श्री, लक्ष्मी, भग, भूति

📚 अमरकोश में:
• सम्पत्ति (२.८.८२) — पर्याय: सम्पत्ति, श्री, लक्ष्मी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें