🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:02:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्पारण (पुंलिङ्ग)

सम्पा (टाप् बिजली) + रण (संग्राम, समर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्पारणःसम्पारणौसम्पारणाः
द्वितीयासम्पारणम्सम्पारणौसम्पारणान्
तृतीयासम्पारणेनसम्पारणाभ्याम्सम्पारणैः
चतुर्थीसम्पारणायसम्पारणाभ्याम्सम्पारणेभ्यः
पञ्चमीसम्पारणात् / सम्पारणाद्सम्पारणाभ्याम्सम्पारणेभ्यः
षष्ठीसम्पारणस्यसम्पारणयोःसम्पारणानाम्
सप्तमीसम्पारणेसम्पारणयोःसम्पारणेषु
सम्बोधनहे सम्पारणहे सम्पारणौहे सम्पारणाः

अर्थ: सम्पा (टाप् बिजली) + रण (संग्राम, समर)
English: conveying to the further side, leading to a goal, furthering, promoting (any useful object), RV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्पारण (नपुंसकलिङ्ग)

सम्पा (टाप् बिजली) + रण (संग्राम, समर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्पारणम्सम्पारणेसम्पारणानि
द्वितीयासम्पारणम्सम्पारणेसम्पारणानि
तृतीयासम्पारणेनसम्पारणाभ्याम्सम्पारणैः
चतुर्थीसम्पारणायसम्पारणाभ्याम्सम्पारणेभ्यः
पञ्चमीसम्पारणात् / सम्पारणाद्सम्पारणाभ्याम्सम्पारणेभ्यः
षष्ठीसम्पारणस्यसम्पारणयोःसम्पारणानाम्
सप्तमीसम्पारणेसम्पारणयोःसम्पारणेषु
सम्बोधनहे सम्पारणहे सम्पारणेहे सम्पारणानि

अर्थ: सम्पा (टाप् बिजली) + रण (संग्राम, समर)
English: conveying to the further side, leading to a goal, furthering, promoting (any useful object), RV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें