🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:13:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्भरणीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्भरणीयःसम्भरणीयौसम्भरणीयाः
द्वितीयासम्भरणीयम्सम्भरणीयौसम्भरणीयान्
तृतीयासम्भरणीयेनसम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयैः
चतुर्थीसम्भरणीयायसम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयेभ्यः
पञ्चमीसम्भरणीयात् / सम्भरणीयाद्सम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयेभ्यः
षष्ठीसम्भरणीयस्यसम्भरणीययोःसम्भरणीयानाम्
सप्तमीसम्भरणीयेसम्भरणीययोःसम्भरणीयेषु
सम्बोधनहे सम्भरणीयहे सम्भरणीयौहे सम्भरणीयाः

अर्थ: —
English: to be brought together or collected or combined or united, TBr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्भरणीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्भरणीयम्सम्भरणीयेसम्भरणीयानि
द्वितीयासम्भरणीयम्सम्भरणीयेसम्भरणीयानि
तृतीयासम्भरणीयेनसम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयैः
चतुर्थीसम्भरणीयायसम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयेभ्यः
पञ्चमीसम्भरणीयात् / सम्भरणीयाद्सम्भरणीयाभ्याम्सम्भरणीयेभ्यः
षष्ठीसम्भरणीयस्यसम्भरणीययोःसम्भरणीयानाम्
सप्तमीसम्भरणीयेसम्भरणीययोःसम्भरणीयेषु
सम्बोधनहे सम्भरणीयहे सम्भरणीयेहे सम्भरणीयानि

अर्थ: —
English: to be brought together or collected or combined or united, TBr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬