🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:37:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्भलीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्भलीयःसम्भलीयौसम्भलीयाः
द्वितीयासम्भलीयम्सम्भलीयौसम्भलीयान्
तृतीयासम्भलीयेनसम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयैः
चतुर्थीसम्भलीयायसम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयेभ्यः
पञ्चमीसम्भलीयात् / सम्भलीयाद्सम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयेभ्यः
षष्ठीसम्भलीयस्यसम्भलीययोःसम्भलीयानाम्
सप्तमीसम्भलीयेसम्भलीययोःसम्भलीयेषु
सम्बोधनहे सम्भलीयहे सम्भलीयौहे सम्भलीयाः

अर्थ: —
English: relating to a procuress &c., Naiṣ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्भलीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्भलीयम्सम्भलीयेसम्भलीयानि
द्वितीयासम्भलीयम्सम्भलीयेसम्भलीयानि
तृतीयासम्भलीयेनसम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयैः
चतुर्थीसम्भलीयायसम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयेभ्यः
पञ्चमीसम्भलीयात् / सम्भलीयाद्सम्भलीयाभ्याम्सम्भलीयेभ्यः
षष्ठीसम्भलीयस्यसम्भलीययोःसम्भलीयानाम्
सप्तमीसम्भलीयेसम्भलीययोःसम्भलीयेषु
सम्बोधनहे सम्भलीयहे सम्भलीयेहे सम्भलीयानि

अर्थ: —
English: relating to a procuress &c., Naiṣ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें