🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:24:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्मत्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मत्तःसम्मत्तौसम्मत्ताः
द्वितीयासम्मत्तम्सम्मत्तौसम्मत्तान्
तृतीयासम्मत्तेनसम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तैः
चतुर्थीसम्मत्तायसम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तेभ्यः
पञ्चमीसम्मत्तात् / सम्मत्ताद्सम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तेभ्यः
षष्ठीसम्मत्तस्यसम्मत्तयोःसम्मत्तानाम्
सप्तमीसम्मत्तेसम्मत्तयोःसम्मत्तेषु
सम्बोधनहे सम्मत्तहे सम्मत्तौहे सम्मत्ताः

अर्थ: —
English: completely intoxicated (lit. and fig.), exhilarated, enraptured, enamoured, MBh.; Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्मत्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मत्तम्सम्मत्तेसम्मत्तानि
द्वितीयासम्मत्तम्सम्मत्तेसम्मत्तानि
तृतीयासम्मत्तेनसम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तैः
चतुर्थीसम्मत्तायसम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तेभ्यः
पञ्चमीसम्मत्तात् / सम्मत्ताद्सम्मत्ताभ्याम्सम्मत्तेभ्यः
षष्ठीसम्मत्तस्यसम्मत्तयोःसम्मत्तानाम्
सप्तमीसम्मत्तेसम्मत्तयोःसम्मत्तेषु
सम्बोधनहे सम्मत्तहे सम्मत्तेहे सम्मत्तानि

अर्थ: —
English: completely intoxicated (lit. and fig.), exhilarated, enraptured, enamoured, MBh.; Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬