🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:50:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्मान (पुंलिङ्ग)

आदर, प्रतिष्ठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मानःसम्मानौसम्मानाः
द्वितीयासम्मानम्सम्मानौसम्मानान्
तृतीयासम्मानेनसम्मानाभ्याम्सम्मानैः
चतुर्थीसम्मानायसम्मानाभ्याम्सम्मानेभ्यः
पञ्चमीसम्मानात् / सम्मानाद्सम्मानाभ्याम्सम्मानेभ्यः
षष्ठीसम्मानस्यसम्मानयोःसम्मानानाम्
सप्तमीसम्मानेसम्मानयोःसम्मानेषु
सम्बोधनहे सम्मानहे सम्मानौहे सम्मानाः

अर्थ: आदर, प्रतिष्ठा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्मान (नपुंसकलिङ्ग)

माप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मानम्सम्मानेसम्मानानि
द्वितीयासम्मानम्सम्मानेसम्मानानि
तृतीयासम्मानेनसम्मानाभ्याम्सम्मानैः
चतुर्थीसम्मानायसम्मानाभ्याम्सम्मानेभ्यः
पञ्चमीसम्मानात् / सम्मानाद्सम्मानाभ्याम्सम्मानेभ्यः
षष्ठीसम्मानस्यसम्मानयोःसम्मानानाम्
सप्तमीसम्मानेसम्मानयोःसम्मानेषु
सम्बोधनहे सम्मानहे सम्मानेहे सम्मानानि

अर्थ: माप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें