🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:47:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्मोदन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मोदनःसम्मोदनौसम्मोदनाः
द्वितीयासम्मोदनम्सम्मोदनौसम्मोदनान्
तृतीयासम्मोदनेनसम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनैः
चतुर्थीसम्मोदनायसम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनेभ्यः
पञ्चमीसम्मोदनात् / सम्मोदनाद्सम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनेभ्यः
षष्ठीसम्मोदनस्यसम्मोदनयोःसम्मोदनानाम्
सप्तमीसम्मोदनेसम्मोदनयोःसम्मोदनेषु
सम्बोधनहे सम्मोदनहे सम्मोदनौहे सम्मोदनाः

अर्थ: —
English: friendly, kind (°नी-कथा f. ‘complimentary talk’), Divyâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्मोदन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्मोदनम्सम्मोदनेसम्मोदनानि
द्वितीयासम्मोदनम्सम्मोदनेसम्मोदनानि
तृतीयासम्मोदनेनसम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनैः
चतुर्थीसम्मोदनायसम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनेभ्यः
पञ्चमीसम्मोदनात् / सम्मोदनाद्सम्मोदनाभ्याम्सम्मोदनेभ्यः
षष्ठीसम्मोदनस्यसम्मोदनयोःसम्मोदनानाम्
सप्तमीसम्मोदनेसम्मोदनयोःसम्मोदनेषु
सम्बोधनहे सम्मोदनहे सम्मोदनेहे सम्मोदनानि

अर्थ: —
English: friendly, kind (°नी-कथा f. ‘complimentary talk’), Divyâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬