🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:53:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सम्यच् (नपुंसकलिङ्ग)

साथ जाने वाला, साथ रहने वाला

🔎 आपका लिखा रूप सम्यक् = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्यक् / सम्यग्समीचीसम्यञ्चि
द्वितीयासम्यक् / सम्यग्समीचीसम्यञ्चि
तृतीयासमीचासम्यग्भ्याम्सम्यग्भिः
चतुर्थीसमीचेसम्यग्भ्याम्सम्यग्भ्यः
पञ्चमीसमीचःसम्यग्भ्याम्सम्यग्भ्यः
षष्ठीसमीचःसमीचोःसमीचाम्
सप्तमीसमीचिसमीचोःसम्यक्षु
सम्बोधनहे सम्यक् / हे सम्यग्हे समीचीहे सम्यञ्चि

अर्थ: साथ जाने वाला, साथ रहने वाला
संस्कृत: सत्यवचनम्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सम्यच् (स्त्रीलिङ्ग)

साथ जाने वाला, साथ रहने वाला

🔎 आपका लिखा रूप सम्यक् = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासम्यक् / सम्यग्सम्यचौसम्यचः
द्वितीयासम्यचम्सम्यचौसम्यचः
तृतीयासम्यचासम्यग्भ्याम्सम्यग्भिः
चतुर्थीसम्यचेसम्यग्भ्याम्सम्यग्भ्यः
पञ्चमीसम्यचःसम्यग्भ्याम्सम्यग्भ्यः
षष्ठीसम्यचःसम्यचोःसम्यचाम्
सप्तमीसम्यचिसम्यचोःसम्यक्षु
सम्बोधनहे सम्यक् / हे सम्यग्हे सम्यचौहे सम्यचः

अर्थ: साथ जाने वाला, साथ रहने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें