🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:00:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सरजत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासरजान्सरजन्तौसरजन्तः
द्वितीयासरजन्तम्सरजन्तौसरजतः
तृतीयासरजतासरजद्भ्याम्सरजद्भिः
चतुर्थीसरजतेसरजद्भ्याम्सरजद्भ्यः
पञ्चमीसरजतःसरजद्भ्याम्सरजद्भ्यः
षष्ठीसरजतःसरजतोःसरजताम्
सप्तमीसरजतिसरजतोःसरजत्सु
सम्बोधनहे सरजन्हे सरजन्तौहे सरजन्तः

अर्थ: —
English: (of unknown meaning, Sāy. = सह-रजत्; others = सृजत्; accord. to others सरज्- = Gk. ὀρεη-.), RV. x, 115, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सरजत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासरजत् / सरजद्सरजतीसरजन्ति
द्वितीयासरजत् / सरजद्सरजतीसरजन्ति
तृतीयासरजतासरजद्भ्याम्सरजद्भिः
चतुर्थीसरजतेसरजद्भ्याम्सरजद्भ्यः
पञ्चमीसरजतःसरजद्भ्याम्सरजद्भ्यः
षष्ठीसरजतःसरजतोःसरजताम्
सप्तमीसरजतिसरजतोःसरजत्सु
सम्बोधनहे सरजत् / हे सरजद्हे सरजतीहे सरजन्ति

अर्थ: —
English: (of unknown meaning, Sāy. = सह-रजत्; others = सृजत्; accord. to others सरज्- = Gk. ὀρεη-.), RV. x, 115, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें