🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:37:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सरजस् (स्त्रीलिङ्ग)

ब.स . रजस्वला स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासरजाःसरजसौसरजसः
द्वितीयासरजसम्सरजसौसरजसः
तृतीयासरजसासरजोभ्याम्सरजोभिः
चतुर्थीसरजसेसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
पञ्चमीसरजसःसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
षष्ठीसरजसःसरजसोःसरजसाम्
सप्तमीसरजसिसरजसोःसरजस्सु / सरजःसु
सम्बोधनहे सरजःहे सरजसौहे सरजसः

अर्थ: ब.स . रजस्वला स्त्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सरजस् (पुंलिङ्ग)

ब.स . रजस्वला स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासरजाःसरजसौसरजसः
द्वितीयासरजसम्सरजसौसरजसः
तृतीयासरजसासरजोभ्याम्सरजोभिः
चतुर्थीसरजसेसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
पञ्चमीसरजसःसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
षष्ठीसरजसःसरजसोःसरजसाम्
सप्तमीसरजसिसरजसोःसरजस्सु / सरजःसु
सम्बोधनहे सरजःहे सरजसौहे सरजसः

अर्थ: ब.स . रजस्वला स्त्री
English: having dust or pollen, Pāṇ. v, 4, 77 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सरजस् (नपुंसकलिङ्ग)

ब.स . रजस्वला स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासरजःसरजसीसरजांसि
द्वितीयासरजःसरजसीसरजांसि
तृतीयासरजसासरजोभ्याम्सरजोभिः
चतुर्थीसरजसेसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
पञ्चमीसरजसःसरजोभ्याम्सरजोभ्यः
षष्ठीसरजसःसरजसोःसरजसाम्
सप्तमीसरजसिसरजसोःसरजस्सु / सरजःसु
सम्बोधनहे सरजःहे सरजसीहे सरजांसि

अर्थ: ब.स . रजस्वला स्त्री
English: having dust or pollen, Pāṇ. v, 4, 77 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें