🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सर्जु (पुंलिङ्ग)

व्यापारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्जुःसर्जूसर्जवः
द्वितीयासर्जुम्सर्जूसर्जून्
तृतीयासर्जुनासर्जुभ्याम्सर्जुभिः
चतुर्थीसर्जवेसर्जुभ्याम्सर्जुभ्यः
पञ्चमीसर्जोःसर्जुभ्याम्सर्जुभ्यः
षष्ठीसर्जोःसर्ज्वोःसर्जूनाम्
सप्तमीसर्जौसर्ज्वोःसर्जुषु
सम्बोधनहे सर्जोहे सर्जूहे सर्जवः

अर्थ: व्यापारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सर्जु (स्त्रीलिङ्ग)

बिजली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्जुःसर्जूसर्जवः
द्वितीयासर्जुम्सर्जूसर्जूः
तृतीयासर्ज्वासर्जुभ्याम्सर्जुभिः
चतुर्थीसर्जवे / सर्ज्वैसर्जुभ्याम्सर्जुभ्यः
पञ्चमीसर्जोः / सर्ज्वाःसर्जुभ्याम्सर्जुभ्यः
षष्ठीसर्जोः / सर्ज्वाःसर्ज्वोःसर्जूनाम्
सप्तमीसर्जौ / सर्ज्वाम्सर्ज्वोःसर्जुषु
सम्बोधनहे सर्जोहे सर्जूहे सर्जवः

अर्थ: बिजली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें