🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:46:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सर्जू (पुंलिङ्ग)

व्यापारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्जूःसर्जुवौसर्जुवः
द्वितीयासर्जुवम्सर्जुवौसर्जुवः
तृतीयासर्जुवासर्जूभ्याम्सर्जूभिः
चतुर्थीसर्जुवेसर्जूभ्याम्सर्जूभ्यः
पञ्चमीसर्जुवःसर्जूभ्याम्सर्जूभ्यः
षष्ठीसर्जुवःसर्जुवोःसर्जुवाम्
सप्तमीसर्जुविसर्जुवोःसर्जूषु
सम्बोधनहे सर्जूःहे सर्जुवौहे सर्जुवः

अर्थ: व्यापारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सर्जू (स्त्रीलिङ्ग)

बिजली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्जूःसर्ज्वौसर्ज्वः
द्वितीयासर्जूम्सर्ज्वौसर्जूः
तृतीयासर्ज्वासर्जूभ्याम्सर्जूभिः
चतुर्थीसर्ज्वैसर्जूभ्याम्सर्जूभ्यः
पञ्चमीसर्ज्वाःसर्जूभ्याम्सर्जूभ्यः
षष्ठीसर्ज्वाःसर्ज्वोःसर्जूनाम्
सप्तमीसर्ज्वाम्सर्ज्वोःसर्जूषु
सम्बोधनहे सर्जुहे सर्ज्वौहे सर्ज्वः

अर्थ: बिजली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें