🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:40:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सर्पगति (स्त्रीलिङ्ग)

- साँप की चाल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्पगतिःसर्पगतीसर्पगतयः
द्वितीयासर्पगतिम्सर्पगतीसर्पगतीः
तृतीयासर्पगत्यासर्पगतिभ्याम्सर्पगतिभिः
चतुर्थीसर्पगतये / सर्पगत्यैसर्पगतिभ्याम्सर्पगतिभ्यः
पञ्चमीसर्पगतेः / सर्पगत्याःसर्पगतिभ्याम्सर्पगतिभ्यः
षष्ठीसर्पगतेः / सर्पगत्याःसर्पगत्योःसर्पगतीनाम्
सप्तमीसर्पगतौ / सर्पगत्याम्सर्पगत्योःसर्पगतिषु
सम्बोधनहे सर्पगतेहे सर्पगतीहे सर्पगतयः

अर्थ: - साँप की चाल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬