🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:51:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सर्वगत (पुंलिङ्ग)

सर्व (सब) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्वगतःसर्वगतौसर्वगताः
द्वितीयासर्वगतम्सर्वगतौसर्वगतान्
तृतीयासर्वगतेनसर्वगताभ्याम्सर्वगतैः
चतुर्थीसर्वगतायसर्वगताभ्याम्सर्वगतेभ्यः
पञ्चमीसर्वगतात् / सर्वगताद्सर्वगताभ्याम्सर्वगतेभ्यः
षष्ठीसर्वगतस्यसर्वगतयोःसर्वगतानाम्
सप्तमीसर्वगतेसर्वगतयोःसर्वगतेषु
सम्बोधनहे सर्वगतहे सर्वगतौहे सर्वगताः

अर्थ: सर्व (सब) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: = -ग (पप्रच्छानामयं तयोः सर्व-गतम्, ‘he asked whether they were in all respects well’ MBh.; यच्च किं चित् सर्व

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सर्वगत (नपुंसकलिङ्ग)

सर्व (सब) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्वगतम्सर्वगतेसर्वगतानि
द्वितीयासर्वगतम्सर्वगतेसर्वगतानि
तृतीयासर्वगतेनसर्वगताभ्याम्सर्वगतैः
चतुर्थीसर्वगतायसर्वगताभ्याम्सर्वगतेभ्यः
पञ्चमीसर्वगतात् / सर्वगताद्सर्वगताभ्याम्सर्वगतेभ्यः
षष्ठीसर्वगतस्यसर्वगतयोःसर्वगतानाम्
सप्तमीसर्वगतेसर्वगतयोःसर्वगतेषु
सम्बोधनहे सर्वगतहे सर्वगतेहे सर्वगतानि

अर्थ: सर्व (सब) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: = -ग (पप्रच्छानामयं तयोः सर्व-गतम्, ‘he asked whether they were in all respects well’ MBh.; यच्च किं चित् सर्व

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें