🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:16:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सर्वगुण (पुंलिङ्ग)

सरु (तलवार की मूठ) + अगुण (दोष, अवगुण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्वगुणःसर्वगुणौसर्वगुणाः
द्वितीयासर्वगुणम्सर्वगुणौसर्वगुणान्
तृतीयासर्वगुणेनसर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणैः
चतुर्थीसर्वगुणायसर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणेभ्यः
पञ्चमीसर्वगुणात् / सर्वगुणाद्सर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणेभ्यः
षष्ठीसर्वगुणस्यसर्वगुणयोःसर्वगुणानाम्
सप्तमीसर्वगुणेसर्वगुणयोःसर्वगुणेषु
सम्बोधनहे सर्वगुणहे सर्वगुणौहे सर्वगुणाः

अर्थ: सरु (तलवार की मूठ) + अगुण (दोष, अवगुण)
English: valid through all parts See गुण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सर्वगुण (नपुंसकलिङ्ग)

सरु (तलवार की मूठ) + अगुण (दोष, अवगुण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासर्वगुणम्सर्वगुणेसर्वगुणानि
द्वितीयासर्वगुणम्सर्वगुणेसर्वगुणानि
तृतीयासर्वगुणेनसर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणैः
चतुर्थीसर्वगुणायसर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणेभ्यः
पञ्चमीसर्वगुणात् / सर्वगुणाद्सर्वगुणाभ्याम्सर्वगुणेभ्यः
षष्ठीसर्वगुणस्यसर्वगुणयोःसर्वगुणानाम्
सप्तमीसर्वगुणेसर्वगुणयोःसर्वगुणेषु
सम्बोधनहे सर्वगुणहे सर्वगुणेहे सर्वगुणानि

अर्थ: सरु (तलवार की मूठ) + अगुण (दोष, अवगुण)
English: valid through all parts See गुण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬