🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:17:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सवाक्छल (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासवाक्छलःसवाक्छलौसवाक्छलाः
द्वितीयासवाक्छलम्सवाक्छलौसवाक्छलान्
तृतीयासवाक्छलेनसवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलैः
चतुर्थीसवाक्छलायसवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलेभ्यः
पञ्चमीसवाक्छलात् / सवाक्छलाद्सवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलेभ्यः
षष्ठीसवाक्छलस्यसवाक्छलयोःसवाक्छलानाम्
सप्तमीसवाक्छलेसवाक्छलयोःसवाक्छलेषु
सम्बोधनहे सवाक्छलहे सवाक्छलौहे सवाक्छलाः

अर्थ: —
English: untruthful in speech, mendacious, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सवाक्छल (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासवाक्छलम्सवाक्छलेसवाक्छलानि
द्वितीयासवाक्छलम्सवाक्छलेसवाक्छलानि
तृतीयासवाक्छलेनसवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलैः
चतुर्थीसवाक्छलायसवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलेभ्यः
पञ्चमीसवाक्छलात् / सवाक्छलाद्सवाक्छलाभ्याम्सवाक्छलेभ्यः
षष्ठीसवाक्छलस्यसवाक्छलयोःसवाक्छलानाम्
सप्तमीसवाक्छलेसवाक्छलयोःसवाक्छलेषु
सम्बोधनहे सवाक्छलहे सवाक्छलेहे सवाक्छलानि

अर्थ: —
English: untruthful in speech, mendacious, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬