🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:37:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सवेष्टन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासवेष्टनःसवेष्टनौसवेष्टनाः
द्वितीयासवेष्टनम्सवेष्टनौसवेष्टनान्
तृतीयासवेष्टनेनसवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनैः
चतुर्थीसवेष्टनायसवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनेभ्यः
पञ्चमीसवेष्टनात् / सवेष्टनाद्सवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनेभ्यः
षष्ठीसवेष्टनस्यसवेष्टनयोःसवेष्टनानाम्
सप्तमीसवेष्टनेसवेष्टनयोःसवेष्टनेषु
सम्बोधनहे सवेष्टनहे सवेष्टनौहे सवेष्टनाः

अर्थ: —
English: having a turban, turbaned (as a head), Mṛcch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सवेष्टन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासवेष्टनम्सवेष्टनेसवेष्टनानि
द्वितीयासवेष्टनम्सवेष्टनेसवेष्टनानि
तृतीयासवेष्टनेनसवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनैः
चतुर्थीसवेष्टनायसवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनेभ्यः
पञ्चमीसवेष्टनात् / सवेष्टनाद्सवेष्टनाभ्याम्सवेष्टनेभ्यः
षष्ठीसवेष्टनस्यसवेष्टनयोःसवेष्टनानाम्
सप्तमीसवेष्टनेसवेष्टनयोःसवेष्टनेषु
सम्बोधनहे सवेष्टनहे सवेष्टनेहे सवेष्टनानि

अर्थ: —
English: having a turban, turbaned (as a head), Mṛcch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬