🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:27:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ससंग्रह (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाससंग्रहःससंग्रहौससंग्रहाः
द्वितीयाससंग्रहम्ससंग्रहौससंग्रहान्
तृतीयाससंग्रहेणससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहैः
चतुर्थीससंग्रहायससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहेभ्यः
पञ्चमीससंग्रहात् / ससंग्रहाद्ससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहेभ्यः
षष्ठीससंग्रहस्यससंग्रहयोःससंग्रहाणाम्
सप्तमीससंग्रहेससंग्रहयोःससंग्रहेषु
सम्बोधनहे ससंग्रहहे ससंग्रहौहे ससंग्रहाः

अर्थ: —
English: one who studies the Saṃgraha (q.v.) together (i.e. subsidiarily), Pat. on Pāṇ. iv, 2, 60.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ससंग्रह (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाससंग्रहम्ससंग्रहेससंग्रहाणि
द्वितीयाससंग्रहम्ससंग्रहेससंग्रहाणि
तृतीयाससंग्रहेणससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहैः
चतुर्थीससंग्रहायससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहेभ्यः
पञ्चमीससंग्रहात् / ससंग्रहाद्ससंग्रहाभ्याम्ससंग्रहेभ्यः
षष्ठीससंग्रहस्यससंग्रहयोःससंग्रहाणाम्
सप्तमीससंग्रहेससंग्रहयोःससंग्रहेषु
सम्बोधनहे ससंग्रहहे ससंग्रहेहे ससंग्रहाणि

अर्थ: —
English: one who studies the Saṃgraha (q.v.) together (i.e. subsidiarily), Pat. on Pāṇ. iv, 2, 60.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬