🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:31:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सस्नितम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासस्नितमःसस्नितमौसस्नितमे
द्वितीयासस्नितमम्सस्नितमौसस्नितमान्
तृतीयासस्नितमेनसस्नितमाभ्याम्सस्नितमैः
चतुर्थीसस्नितमस्मैसस्नितमाभ्याम्सस्नितमेभ्यः
पञ्चमीसस्नितमस्मात् / सस्नितमस्माद्सस्नितमाभ्याम्सस्नितमेभ्यः
षष्ठीसस्नितमस्यसस्नितमयोःसस्नितमेषाम्
सप्तमीसस्नितमस्मिन्सस्नितमयोःसस्नितमेषु
सम्बोधनहे सस्नितमहे सस्नितमौहे सस्नितमे

अर्थ: —
English: most bountiful (fr. √ 1. सन्), or cleanest, purest (fr. √ स्ना), or most firmly joined (fr. √ स्नै), ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सस्नितम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासस्नितमत् / सस्नितमद्सस्नितमेसस्नितमानि
द्वितीयासस्नितमत् / सस्नितमद्सस्नितमेसस्नितमानि
तृतीयासस्नितमेनसस्नितमाभ्याम्सस्नितमैः
चतुर्थीसस्नितमस्मैसस्नितमाभ्याम्सस्नितमेभ्यः
पञ्चमीसस्नितमस्मात् / सस्नितमस्माद्सस्नितमाभ्याम्सस्नितमेभ्यः
षष्ठीसस्नितमस्यसस्नितमयोःसस्नितमेषाम्
सप्तमीसस्नितमस्मिन्सस्नितमयोःसस्नितमेषु
सम्बोधनहे सस्नितमत् / हे सस्नितमद्हे सस्नितमेहे सस्नितमानि

अर्थ: —
English: most bountiful (fr. √ 1. सन्), or cleanest, purest (fr. √ स्ना), or most firmly joined (fr. √ स्नै), ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬