🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:03:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सस्पृह (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासस्पृहःसस्पृहौसस्पृहाः
द्वितीयासस्पृहम्सस्पृहौसस्पृहान्
तृतीयासस्पृहेणसस्पृहाभ्याम्सस्पृहैः
चतुर्थीसस्पृहायसस्पृहाभ्याम्सस्पृहेभ्यः
पञ्चमीसस्पृहात् / सस्पृहाद्सस्पृहाभ्याम्सस्पृहेभ्यः
षष्ठीसस्पृहस्यसस्पृहयोःसस्पृहाणाम्
सप्तमीसस्पृहेसस्पृहयोःसस्पृहेषु
सम्बोधनहे सस्पृहहे सस्पृहौहे सस्पृहाः

अर्थ: —
English: filled with desire or longing, longing for, desirous of (loc. or inf.), Ratnâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सस्पृह (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासस्पृहम्सस्पृहेसस्पृहाणि
द्वितीयासस्पृहम्सस्पृहेसस्पृहाणि
तृतीयासस्पृहेणसस्पृहाभ्याम्सस्पृहैः
चतुर्थीसस्पृहायसस्पृहाभ्याम्सस्पृहेभ्यः
पञ्चमीसस्पृहात् / सस्पृहाद्सस्पृहाभ्याम्सस्पृहेभ्यः
षष्ठीसस्पृहस्यसस्पृहयोःसस्पृहाणाम्
सप्तमीसस्पृहेसस्पृहयोःसस्पृहेषु
सम्बोधनहे सस्पृहहे सस्पृहेहे सस्पृहाणि

अर्थ: —
English: filled with desire or longing, longing for, desirous of (loc. or inf.), Ratnâv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें