🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:20:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सहसानु (पुंलिङ्ग)

सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + सानु (सम् + ञुण् "चोटी, शिखर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहसानुःसहसानूसहसानवः
द्वितीयासहसानुम्सहसानूसहसानून्
तृतीयासहसानुनासहसानुभ्याम्सहसानुभिः
चतुर्थीसहसानवेसहसानुभ्याम्सहसानुभ्यः
पञ्चमीसहसानोःसहसानुभ्याम्सहसानुभ्यः
षष्ठीसहसानोःसहसान्वोःसहसानूनाम्
सप्तमीसहसानौसहसान्वोःसहसानुषु
सम्बोधनहे सहसानोहे सहसानूहे सहसानवः

अर्थ: सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + सानु (सम् + ञुण् "चोटी, शिखर)
English: patient, enduring, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहसानु (नपुंसकलिङ्ग)

सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + सानु (सम् + ञुण् "चोटी, शिखर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहसानुसहसानुनीसहसानूनि
द्वितीयासहसानुसहसानुनीसहस्नूनि / सहसानूनि
तृतीयासहसानुना / सहस्नुनासहसानुभ्याम् / सहस्नुभ्याम्सहसानुभिः / सहस्नुभिः
चतुर्थीसहसानुने / सहस्नवे / सहस्नुने / सहसानवेसहसानुभ्याम् / सहस्नुभ्याम्सहसानुभ्यः / सहस्नुभ्यः
पञ्चमीसहसानुनः / सहस्नुनः / सहस्नोः / सहसानोःसहसानुभ्याम् / सहस्नुभ्याम्सहसानुभ्यः / सहस्नुभ्यः
षष्ठीसहसानुनः / सहस्नुनः / सहस्नोः / सहसानोःसहसानुनोः / सहस्नुनोः / सहस्न्वोः / सहसान्वोःसहस्नूनाम् / सहसानूनाम्
सप्तमीसहसानुनि / सहस्नुनि / सहस्नौ / सहसानौसहसानुनोः / सहस्नुनोः / सहस्न्वोः / सहसान्वोःसहसानुषु / सहस्नुषु
सम्बोधनहे सहसानु / हे सहसानोहे सहसानुनीहे सहसानूनि

अर्थ: सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + सानु (सम् + ञुण् "चोटी, शिखर)
English: patient, enduring, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें