🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:41:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सहायवत् (पुंलिङ्ग)

मित्रों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहायवान्सहायवन्तौसहायवन्तः
द्वितीयासहायवन्तम्सहायवन्तौसहायवतः
तृतीयासहायवतासहायवद्भ्याम्सहायवद्भिः
चतुर्थीसहायवतेसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
पञ्चमीसहायवतःसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
षष्ठीसहायवतःसहायवतोःसहायवताम्
सप्तमीसहायवतिसहायवतोःसहायवत्सु
सम्बोधनहे सहायवन्हे सहायवन्तौहे सहायवन्तः

अर्थ: मित्रों से युक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहायवत् (स्त्रीलिङ्ग)

मित्रों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहायवत् / सहायवद्सहायवतौसहायवतः
द्वितीयासहायवतम्सहायवतौसहायवतः
तृतीयासहायवतासहायवद्भ्याम्सहायवद्भिः
चतुर्थीसहायवतेसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
पञ्चमीसहायवतःसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
षष्ठीसहायवतःसहायवतोःसहायवताम्
सप्तमीसहायवतिसहायवतोःसहायवत्सु
सम्बोधनहे सहायवत् / हे सहायवद्हे सहायवतौहे सहायवतः

अर्थ: मित्रों से युक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहायवत् (नपुंसकलिङ्ग)

मित्रों से युक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहायवत् / सहायवद्सहायवतीसहायवन्ति
द्वितीयासहायवत् / सहायवद्सहायवतीसहायवन्ति
तृतीयासहायवतासहायवद्भ्याम्सहायवद्भिः
चतुर्थीसहायवतेसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
पञ्चमीसहायवतःसहायवद्भ्याम्सहायवद्भ्यः
षष्ठीसहायवतःसहायवतोःसहायवताम्
सप्तमीसहायवतिसहायवतोःसहायवत्सु
सम्बोधनहे सहायवत् / हे सहायवद्हे सहायवतीहे सहायवन्ति

अर्थ: मित्रों से युक्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें