🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:51:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सहारम्भ (पुंलिङ्ग)

सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + आरम्भ (आरम्भ, शुरू)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहारम्भःसहारम्भौसहारम्भाः
द्वितीयासहारम्भम्सहारम्भौसहारम्भान्
तृतीयासहारम्भेणसहारम्भाभ्याम्सहारम्भैः
चतुर्थीसहारम्भायसहारम्भाभ्याम्सहारम्भेभ्यः
पञ्चमीसहारम्भात् / सहारम्भाद्सहारम्भाभ्याम्सहारम्भेभ्यः
षष्ठीसहारम्भस्यसहारम्भयोःसहारम्भाणाम्
सप्तमीसहारम्भेसहारम्भयोःसहारम्भेषु
सम्बोधनहे सहारम्भहे सहारम्भौहे सहारम्भाः

अर्थ: सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + आरम्भ (आरम्भ, शुरू)
English: beginning t°, GopBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहारम्भ (नपुंसकलिङ्ग)

सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + आरम्भ (कार्य, व्यवसाय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहारम्भम्सहारम्भेसहारम्भाणि
द्वितीयासहारम्भम्सहारम्भेसहारम्भाणि
तृतीयासहारम्भेणसहारम्भाभ्याम्सहारम्भैः
चतुर्थीसहारम्भायसहारम्भाभ्याम्सहारम्भेभ्यः
पञ्चमीसहारम्भात् / सहारम्भाद्सहारम्भाभ्याम्सहारम्भेभ्यः
षष्ठीसहारम्भस्यसहारम्भयोःसहारम्भाणाम्
सप्तमीसहारम्भेसहारम्भयोःसहारम्भेषु
सम्बोधनहे सहारम्भहे सहारम्भेहे सहारम्भाणि

अर्थ: सह (सहन करने वाला, झेलने वाला) + आरम्भ (कार्य, व्यवसाय)
English: beginning t°, GopBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें