🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:14:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सहितत्व (नपुंसकलिङ्ग)

सहित (सहगत या सेवित, साथ-साथ) + त्व (भिन्न)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहितत्वम्सहितत्वेसहितत्वानि
द्वितीयासहितत्वम्सहितत्वेसहितत्वानि
तृतीयासहितत्वेनसहितत्वाभ्याम्सहितत्वैः
चतुर्थीसहितत्वायसहितत्वाभ्याम्सहितत्वेभ्यः
पञ्चमीसहितत्वात् / सहितत्वाद्सहितत्वाभ्याम्सहितत्वेभ्यः
षष्ठीसहितत्वस्यसहितत्वयोःसहितत्वानाम्
सप्तमीसहितत्वेसहितत्वयोःसहितत्वेषु
सम्बोधनहे सहितत्वहे सहितत्वेहे सहितत्वानि

अर्थ: सहित (सहगत या सेवित, साथ-साथ) + त्व (भिन्न)
English: the being joined together, junction with (comp.), TPrāt.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬