🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:40:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सहुरि (पुंलिङ्ग)

सूर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहुरिःसहुरीसहुरयः
द्वितीयासहुरिम्सहुरीसहुरीन्
तृतीयासहुरिणासहुरिभ्याम्सहुरिभिः
चतुर्थीसहुरयेसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
पञ्चमीसहुरेःसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
षष्ठीसहुरेःसहुर्योःसहुरीणाम्
सप्तमीसहुरौसहुर्योःसहुरिषु
सम्बोधनहे सहुरेहे सहुरीहे सहुरयः

अर्थ: सूर्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहुरि (स्त्रीलिङ्ग)

पृथ्वी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहुरिःसहुरीसहुरयः
द्वितीयासहुरिम्सहुरीसहुरीः
तृतीयासहुर्यासहुरिभ्याम्सहुरिभिः
चतुर्थीसहुरये / सहुर्यैसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
पञ्चमीसहुरेः / सहुर्याःसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
षष्ठीसहुरेः / सहुर्याःसहुर्योःसहुरीणाम्
सप्तमीसहुरौ / सहुर्याम्सहुर्योःसहुरिषु
सम्बोधनहे सहुरेहे सहुरीहे सहुरयः

अर्थ: पृथ्वी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सहुरि (नपुंसकलिङ्ग)

सूर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासहुरिसहुरिणीसहुरीणि
द्वितीयासहुरिसहुरिणीसहुरीणि
तृतीयासहुरिणासहुरिभ्याम्सहुरिभिः
चतुर्थीसहुरिणे / सहुरयेसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
पञ्चमीसहुरिणः / सहुरेःसहुरिभ्याम्सहुरिभ्यः
षष्ठीसहुरिणः / सहुरेःसहुरिणोः / सहुर्योःसहुरीणाम्
सप्तमीसहुरिणि / सहुरौसहुरिणोः / सहुर्योःसहुरिषु
सम्बोधनहे सहुरि / हे सहुरेहे सहुरिणीहे सहुरीणि

अर्थ: सूर्य
English: mighty, strong, victorious, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें