🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:12:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सह्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासह्युःसह्यूसह्यवः
द्वितीयासह्युम्सह्यूसह्यून्
तृतीयासह्युनासह्युभ्याम्सह्युभिः
चतुर्थीसह्यवेसह्युभ्याम्सह्युभ्यः
पञ्चमीसह्योःसह्युभ्याम्सह्युभ्यः
षष्ठीसह्योःसह्य्वोःसह्यूनाम्
सप्तमीसह्यौसह्य्वोःसह्युषु
सम्बोधनहे सह्योहे सह्यूहे सह्यवः

अर्थ: —
English: conquering, victorious, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सह्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासह्युसह्युनीसह्यूनि
द्वितीयासह्युसह्युनीसह्यूनि
तृतीयासह्युनासह्युभ्याम्सह्युभिः
चतुर्थीसह्युने / सह्यवेसह्युभ्याम्सह्युभ्यः
पञ्चमीसह्युनः / सह्योःसह्युभ्याम्सह्युभ्यः
षष्ठीसह्युनः / सह्योःसह्युनोः / सह्य्वोःसह्यूनाम्
सप्तमीसह्युनि / सह्यौसह्युनोः / सह्य्वोःसह्युषु
सम्बोधनहे सह्यु / हे सह्योहे सह्युनीहे सह्यूनि

अर्थ: —
English: conquering, victorious, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें