🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:06:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सातिसार (पुंलिङ्ग)

साति (भेंट, उपहार) + सार (सत्, सत्त्व)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासातिसारःसातिसारौसातिसाराः
द्वितीयासातिसारम्सातिसारौसातिसारान्
तृतीयासातिसारेणसातिसाराभ्याम्सातिसारैः
चतुर्थीसातिसारायसातिसाराभ्याम्सातिसारेभ्यः
पञ्चमीसातिसारात् / सातिसाराद्सातिसाराभ्याम्सातिसारेभ्यः
षष्ठीसातिसारस्यसातिसारयोःसातिसाराणाम्
सप्तमीसातिसारेसातिसारयोःसातिसारेषु
सम्बोधनहे सातिसारहे सातिसारौहे सातिसाराः

अर्थ: साति (भेंट, उपहार) + सार (सत्, सत्त्व)
संस्कृत: पर्याय: अतिसारकिन्
English: suffering from diarrhoea, L.

📚 अमरकोश में:
• दस्त का रोगी (२.६.६०) — पर्याय: अतिसारकी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सातिसार (नपुंसकलिङ्ग)

साति (भेंट, उपहार) + सार (सर्वोत्तम, उच्चतम)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासातिसारम्सातिसारेसातिसाराणि
द्वितीयासातिसारम्सातिसारेसातिसाराणि
तृतीयासातिसारेणसातिसाराभ्याम्सातिसारैः
चतुर्थीसातिसारायसातिसाराभ्याम्सातिसारेभ्यः
पञ्चमीसातिसारात् / सातिसाराद्सातिसाराभ्याम्सातिसारेभ्यः
षष्ठीसातिसारस्यसातिसारयोःसातिसाराणाम्
सप्तमीसातिसारेसातिसारयोःसातिसारेषु
सम्बोधनहे सातिसारहे सातिसारेहे सातिसाराणि

अर्थ: साति (भेंट, उपहार) + सार (सर्वोत्तम, उच्चतम)
संस्कृत: पर्याय: अतिसारकिन्
English: suffering from diarrhoea, L.

📚 अमरकोश में:
• दस्त का रोगी (२.६.६०) — पर्याय: अतिसारकी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें