🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:38:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सात्म्य (पुंलिङ्ग)

स्वास्थ्यकर,प्रकृति के अनुकूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासात्म्यःसात्म्यौसात्म्याः
द्वितीयासात्म्यम्सात्म्यौसात्म्यान्
तृतीयासात्म्येनसात्म्याभ्याम्सात्म्यैः
चतुर्थीसात्म्यायसात्म्याभ्याम्सात्म्येभ्यः
पञ्चमीसात्म्यात् / सात्म्याद्सात्म्याभ्याम्सात्म्येभ्यः
षष्ठीसात्म्यस्यसात्म्ययोःसात्म्यानाम्
सप्तमीसात्म्येसात्म्ययोःसात्म्येषु
सम्बोधनहे सात्म्यहे सात्म्यौहे सात्म्याः

अर्थ: स्वास्थ्यकर,प्रकृति के अनुकूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सात्म्य (नपुंसकलिङ्ग)

स्वास्थ्यकर,प्रकृति के अनुकूल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासात्म्यम्सात्म्येसात्म्यानि
द्वितीयासात्म्यम्सात्म्येसात्म्यानि
तृतीयासात्म्येनसात्म्याभ्याम्सात्म्यैः
चतुर्थीसात्म्यायसात्म्याभ्याम्सात्म्येभ्यः
पञ्चमीसात्म्यात् / सात्म्याद्सात्म्याभ्याम्सात्म्येभ्यः
षष्ठीसात्म्यस्यसात्म्ययोःसात्म्यानाम्
सप्तमीसात्म्येसात्म्ययोःसात्म्येषु
सम्बोधनहे सात्म्यहे सात्म्येहे सात्म्यानि

अर्थ: स्वास्थ्यकर,प्रकृति के अनुकूल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें