🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:43:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सानु (पुंलिङ्ग)

सम् + ञुण् "चोटी, शिखर, शैल-शिला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासानुःसानूसानवः
द्वितीयासानुम्सानूसानून्
तृतीयासानुनासानुभ्याम्सानुभिः
चतुर्थीसानवेसानुभ्याम्सानुभ्यः
पञ्चमीसानोःसानुभ्याम्सानुभ्यः
षष्ठीसानोःसान्वोःसानूनाम्
सप्तमीसानौसान्वोःसानुषु
सम्बोधनहे सानोहे सानूहे सानवः

अर्थ: सम् + ञुण् "चोटी, शिखर, शैल-शिला"
संस्कृत: पर्याय: स्नु, प्रस्थ, शृङ्ग

📚 अमरकोश में:
• पर्वत का समतल भाग (पठार) (२.३.५) — पर्याय: स्नु, प्रस्थ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें