🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:39:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सापत्रप (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासापत्रपःसापत्रपौसापत्रपाः
द्वितीयासापत्रपम्सापत्रपौसापत्रपान्
तृतीयासापत्रपेणसापत्रपाभ्याम्सापत्रपैः
चतुर्थीसापत्रपायसापत्रपाभ्याम्सापत्रपेभ्यः
पञ्चमीसापत्रपात् / सापत्रपाद्सापत्रपाभ्याम्सापत्रपेभ्यः
षष्ठीसापत्रपस्यसापत्रपयोःसापत्रपाणाम्
सप्तमीसापत्रपेसापत्रपयोःसापत्रपेषु
सम्बोधनहे सापत्रपहे सापत्रपौहे सापत्रपाः

अर्थ: —
English: ashamed, embarrassed, Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सापत्रप (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासापत्रपम्सापत्रपेसापत्रपाणि
द्वितीयासापत्रपम्सापत्रपेसापत्रपाणि
तृतीयासापत्रपेणसापत्रपाभ्याम्सापत्रपैः
चतुर्थीसापत्रपायसापत्रपाभ्याम्सापत्रपेभ्यः
पञ्चमीसापत्रपात् / सापत्रपाद्सापत्रपाभ्याम्सापत्रपेभ्यः
षष्ठीसापत्रपस्यसापत्रपयोःसापत्रपाणाम्
सप्तमीसापत्रपेसापत्रपयोःसापत्रपेषु
सम्बोधनहे सापत्रपहे सापत्रपेहे सापत्रपाणि

अर्थ: —
English: ashamed, embarrassed, Śiś.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬