🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:03:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सामाजिक (पुंलिङ्ग)

प्रयोजनमस्य ठञ् किसी सभा से संबद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासामाजिकःसामाजिकौसामाजिकाः
द्वितीयासामाजिकम्सामाजिकौसामाजिकान्
तृतीयासामाजिकेनसामाजिकाभ्याम्सामाजिकैः
चतुर्थीसामाजिकायसामाजिकाभ्याम्सामाजिकेभ्यः
पञ्चमीसामाजिकात् / सामाजिकाद्सामाजिकाभ्याम्सामाजिकेभ्यः
षष्ठीसामाजिकस्यसामाजिकयोःसामाजिकानाम्
सप्तमीसामाजिकेसामाजिकयोःसामाजिकेषु
सम्बोधनहे सामाजिकहे सामाजिकौहे सामाजिकाः

अर्थ: प्रयोजनमस्य ठञ् किसी सभा से संबद्ध
संस्कृत: पर्याय: सभासद्, सभास्तार, सभ्य

📚 अमरकोश में:
• सभा में बैठने वाले (२.७.१८) — पर्याय: सभासद्, सभास्तार, सभ्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सामाजिक (नपुंसकलिङ्ग)

प्रयोजनमस्य ठञ् किसी सभा से संबद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासामाजिकम्सामाजिकेसामाजिकानि
द्वितीयासामाजिकम्सामाजिकेसामाजिकानि
तृतीयासामाजिकेनसामाजिकाभ्याम्सामाजिकैः
चतुर्थीसामाजिकायसामाजिकाभ्याम्सामाजिकेभ्यः
पञ्चमीसामाजिकात् / सामाजिकाद्सामाजिकाभ्याम्सामाजिकेभ्यः
षष्ठीसामाजिकस्यसामाजिकयोःसामाजिकानाम्
सप्तमीसामाजिकेसामाजिकयोःसामाजिकेषु
सम्बोधनहे सामाजिकहे सामाजिकेहे सामाजिकानि

अर्थ: प्रयोजनमस्य ठञ् किसी सभा से संबद्ध
संस्कृत: पर्याय: सभासद्, सभास्तार, सभ्य

📚 अमरकोश में:
• सभा में बैठने वाले (२.७.१८) — पर्याय: सभासद्, सभास्तार, सभ्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें