🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:13:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सायारम्भ (पुंलिङ्ग)

साय (अन्त, समाप्ति) + आरम्भ (आरम्भ, शुरू)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासायारम्भःसायारम्भौसायारम्भाः
द्वितीयासायारम्भम्सायारम्भौसायारम्भान्
तृतीयासायारम्भेणसायारम्भाभ्याम्सायारम्भैः
चतुर्थीसायारम्भायसायारम्भाभ्याम्सायारम्भेभ्यः
पञ्चमीसायारम्भात् / सायारम्भाद्सायारम्भाभ्याम्सायारम्भेभ्यः
षष्ठीसायारम्भस्यसायारम्भयोःसायारम्भाणाम्
सप्तमीसायारम्भेसायारम्भयोःसायारम्भेषु
सम्बोधनहे सायारम्भहे सायारम्भौहे सायारम्भाः

अर्थ: साय (अन्त, समाप्ति) + आरम्भ (आरम्भ, शुरू)
English: beginning in the ev°, KātyŚr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सायारम्भ (नपुंसकलिङ्ग)

साय (अन्त, समाप्ति) + आरम्भ (कार्य, व्यवसाय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासायारम्भम्सायारम्भेसायारम्भाणि
द्वितीयासायारम्भम्सायारम्भेसायारम्भाणि
तृतीयासायारम्भेणसायारम्भाभ्याम्सायारम्भैः
चतुर्थीसायारम्भायसायारम्भाभ्याम्सायारम्भेभ्यः
पञ्चमीसायारम्भात् / सायारम्भाद्सायारम्भाभ्याम्सायारम्भेभ्यः
षष्ठीसायारम्भस्यसायारम्भयोःसायारम्भाणाम्
सप्तमीसायारम्भेसायारम्भयोःसायारम्भेषु
सम्बोधनहे सायारम्भहे सायारम्भेहे सायारम्भाणि

अर्थ: साय (अन्त, समाप्ति) + आरम्भ (कार्य, व्यवसाय)
English: beginning in the ev°, KātyŚr. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें