🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:49:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सार (नपुंसकलिङ्ग)

वा" आवश्यक

🔎 आपका लिखा रूप सारस्य = षष्ठी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासारम्सारेसाराणि
द्वितीयासारम्सारेसाराणि
तृतीयासारेणसाराभ्याम्सारैः
चतुर्थीसारायसाराभ्याम्सारेभ्यः
पञ्चमीसारात् / साराद्साराभ्याम्सारेभ्यः
षष्ठीसारस्यसारयोःसाराणाम्
सप्तमीसारेसारयोःसारेषु
सम्बोधनहे सारहे सारेहे साराणि

अर्थ: वा" आवश्यक
संस्कृत: न्याय्यम् · पर्याय: मज्जन्, नरि

📚 अमरकोश में:
• सार/गूदा (२.४.१२) — पर्याय: मज्जा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सार (पुंलिङ्ग)

वा" आवश्यक

🔎 आपका लिखा रूप सारस्य = षष्ठी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासारःसारौसाराः
द्वितीयासारम्सारौसारान्
तृतीयासारेणसाराभ्याम्सारैः
चतुर्थीसारायसाराभ्याम्सारेभ्यः
पञ्चमीसारात् / साराद्साराभ्याम्सारेभ्यः
षष्ठीसारस्यसारयोःसाराणाम्
सप्तमीसारेसारयोःसारेषु
सम्बोधनहे सारहे सारौहे साराः

अर्थ: वा" आवश्यक
संस्कृत: वृक्षकोमलत्वक्, बलम्, स्थिरांशः · पर्याय: मज्जन्, नरि

📚 अमरकोश में:
• सार/गूदा (२.४.१२) — पर्याय: मज्जा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें