🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:46:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सार्चि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्चिःसार्चीसार्चयः
द्वितीयासार्चिम्सार्चीसार्चीन्
तृतीयासार्चिनासार्चिभ्याम्सार्चिभिः
चतुर्थीसार्चयेसार्चिभ्याम्सार्चिभ्यः
पञ्चमीसार्चेःसार्चिभ्याम्सार्चिभ्यः
षष्ठीसार्चेःसार्च्योःसार्चीनाम्
सप्तमीसार्चौसार्च्योःसार्चिषु
सम्बोधनहे सार्चेहे सार्चीहे सार्चयः

अर्थ: —
English: flaming, burning, MBh.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सार्चि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्चिसार्चिनीसार्चीनि
द्वितीयासार्चिसार्चिनीसार्चीनि
तृतीयासार्चिनासार्चिभ्याम्सार्चिभिः
चतुर्थीसार्चिने / सार्चयेसार्चिभ्याम्सार्चिभ्यः
पञ्चमीसार्चिनः / सार्चेःसार्चिभ्याम्सार्चिभ्यः
षष्ठीसार्चिनः / सार्चेःसार्चिनोः / सार्च्योःसार्चीनाम्
सप्तमीसार्चिनि / सार्चौसार्चिनोः / सार्च्योःसार्चिषु
सम्बोधनहे सार्चि / हे सार्चेहे सार्चिनीहे सार्चीनि

अर्थ: —
English: flaming, burning, MBh.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें