🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:00:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सार्ति (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्तिःसार्तीसार्तयः
द्वितीयासार्तिम्सार्तीसार्तीन्
तृतीयासार्तिनासार्तिभ्याम्सार्तिभिः
चतुर्थीसार्तयेसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
पञ्चमीसार्तेःसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
षष्ठीसार्तेःसार्त्योःसार्तीनाम्
सप्तमीसार्तौसार्त्योःसार्तिषु
सम्बोधनहे सार्तेहे सार्तीहे सार्तयः

अर्थ: —
English: suffering from some pain or injury, Bhpr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सार्ति (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्तिसार्तिनीसार्तीनि
द्वितीयासार्तिसार्तिनीसार्तीनि
तृतीयासार्तिनासार्तिभ्याम्सार्तिभिः
चतुर्थीसार्तिने / सार्तयेसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
पञ्चमीसार्तिनः / सार्तेःसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
षष्ठीसार्तिनः / सार्तेःसार्तिनोः / सार्त्योःसार्तीनाम्
सप्तमीसार्तिनि / सार्तौसार्तिनोः / सार्त्योःसार्तिषु
सम्बोधनहे सार्ति / हे सार्तेहे सार्तिनीहे सार्तीनि

अर्थ: —
English: suffering from some pain or injury, Bhpr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सार्ति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासार्तिःसार्तीसार्तयः
द्वितीयासार्तिम्सार्तीसार्तीः
तृतीयासार्त्यासार्तिभ्याम्सार्तिभिः
चतुर्थीसार्तये / सार्त्यैसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
पञ्चमीसार्तेः / सार्त्याःसार्तिभ्याम्सार्तिभ्यः
षष्ठीसार्तेः / सार्त्याःसार्त्योःसार्तीनाम्
सप्तमीसार्तौ / सार्त्याम्सार्त्योःसार्तिषु
सम्बोधनहे सार्तेहे सार्तीहे सार्तयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें