🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:05:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सावज्ञ (पुंलिङ्ग)

घृणा करने वाला, तिरस्कारपूर्ण, अपमान अनुभव करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासावज्ञःसावज्ञौसावज्ञाः
द्वितीयासावज्ञम्सावज्ञौसावज्ञान्
तृतीयासावज्ञेनसावज्ञाभ्याम्सावज्ञैः
चतुर्थीसावज्ञायसावज्ञाभ्याम्सावज्ञेभ्यः
पञ्चमीसावज्ञात् / सावज्ञाद्सावज्ञाभ्याम्सावज्ञेभ्यः
षष्ठीसावज्ञस्यसावज्ञयोःसावज्ञानाम्
सप्तमीसावज्ञेसावज्ञयोःसावज्ञेषु
सम्बोधनहे सावज्ञहे सावज्ञौहे सावज्ञाः

अर्थ: घृणा करने वाला, तिरस्कारपूर्ण, अपमान अनुभव करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सावज्ञ (नपुंसकलिङ्ग)

घृणा करने वाला, तिरस्कारपूर्ण, अपमान अनुभव करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासावज्ञम्सावज्ञेसावज्ञानि
द्वितीयासावज्ञम्सावज्ञेसावज्ञानि
तृतीयासावज्ञेनसावज्ञाभ्याम्सावज्ञैः
चतुर्थीसावज्ञायसावज्ञाभ्याम्सावज्ञेभ्यः
पञ्चमीसावज्ञात् / सावज्ञाद्सावज्ञाभ्याम्सावज्ञेभ्यः
षष्ठीसावज्ञस्यसावज्ञयोःसावज्ञानाम्
सप्तमीसावज्ञेसावज्ञयोःसावज्ञेषु
सम्बोधनहे सावज्ञहे सावज्ञेहे सावज्ञानि

अर्थ: घृणा करने वाला, तिरस्कारपूर्ण, अपमान अनुभव करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें