🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:27:10 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिंही (स्त्रीलिङ्ग)

शेरनी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिंहीसिंह्यौसिंह्यः
द्वितीयासिंहीम्सिंह्यौसिंहीः
तृतीयासिंह्यासिंहीभ्याम्सिंहीभिः
चतुर्थीसिंह्यैसिंहीभ्याम्सिंहीभ्यः
पञ्चमीसिंह्याःसिंहीभ्याम्सिंहीभ्यः
षष्ठीसिंह्याःसिंह्योःसिंहीनाम्
सप्तमीसिंह्याम्सिंह्योःसिंहीषु
सम्बोधनहे सिंहिहे सिंह्यौहे सिंह्यः

अर्थ: शेरनी
संस्कृत: पर्याय: वैद्यमातृ, वाशिका, वृष, अटरूष, सिंहास्य

📚 अमरकोश में:
• अडूसा के नाम (२.४.१०३) — पर्याय: वैद्यमाता, वाशिका, वृष, अटरूष, सिंहास्य, वासक, वाजिदन्तक
• बैंगन के नाम (२.४.११४) — पर्याय: वार्ताकी, हिंगुली, भण्टाकी, दुष्प्रधर्षिणी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें