🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:37:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिक्थ (पुंलिङ्ग)

उबले हुए चावल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिक्थःसिक्थौसिक्थाः
द्वितीयासिक्थम्सिक्थौसिक्थान्
तृतीयासिक्थेनसिक्थाभ्याम्सिक्थैः
चतुर्थीसिक्थायसिक्थाभ्याम्सिक्थेभ्यः
पञ्चमीसिक्थात् / सिक्थाद्सिक्थाभ्याम्सिक्थेभ्यः
षष्ठीसिक्थस्यसिक्थयोःसिक्थानाम्
सप्तमीसिक्थेसिक्थयोःसिक्थेषु
सम्बोधनहे सिक्थहे सिक्थौहे सिक्थाः

अर्थ: उबले हुए चावल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सिक्थ (नपुंसकलिङ्ग)

मधुमक्खियों से बनाया गया मोम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिक्थम्सिक्थेसिक्थानि
द्वितीयासिक्थम्सिक्थेसिक्थानि
तृतीयासिक्थेनसिक्थाभ्याम्सिक्थैः
चतुर्थीसिक्थायसिक्थाभ्याम्सिक्थेभ्यः
पञ्चमीसिक्थात् / सिक्थाद्सिक्थाभ्याम्सिक्थेभ्यः
षष्ठीसिक्थस्यसिक्थयोःसिक्थानाम्
सप्तमीसिक्थेसिक्थयोःसिक्थेषु
सम्बोधनहे सिक्थहे सिक्थेहे सिक्थानि

अर्थ: मधुमक्खियों से बनाया गया मोम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें