🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:42:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिता (स्त्रीलिङ्ग)

सफेद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासितासितेसिताः
द्वितीयासिताम्सितेसिताः
तृतीयासितयासिताभ्याम्सिताभिः
चतुर्थीसितायैसिताभ्याम्सिताभ्यः
पञ्चमीसितायाःसिताभ्याम्सिताभ्यः
षष्ठीसितायाःसितयोःसितानाम्
सप्तमीसितायाम्सितयोःसितासु
सम्बोधनहे सितेहे सितेहे सिताः

अर्थ: सफेद
संस्कृत: पर्याय: श्वेतसुरसा, भूतवेशी

📚 अमरकोश में:
• सफ़ेद निर्गुण्डी (२.४.७१) — पर्याय: श्वेतसुरसा, भूतवेशी
• विदारीकन्द (भू-कूष्माण्ड) के नाम (२.४.११०) — पर्याय: विदारी, क्षीरशुक्ला, इक्षुगन्धा, क्रोष्टी
• शक्कर (२.९.४४) — पर्याय: शर्करा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें