🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:06:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिताभ्र (पुंलिङ्ग)

कपूर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिताभ्रःसिताभ्रौसिताभ्राः
द्वितीयासिताभ्रम्सिताभ्रौसिताभ्रान्
तृतीयासिताभ्रेणसिताभ्राभ्याम्सिताभ्रैः
चतुर्थीसिताभ्रायसिताभ्राभ्याम्सिताभ्रेभ्यः
पञ्चमीसिताभ्रात् / सिताभ्राद्सिताभ्राभ्याम्सिताभ्रेभ्यः
षष्ठीसिताभ्रस्यसिताभ्रयोःसिताभ्राणाम्
सप्तमीसिताभ्रेसिताभ्रयोःसिताभ्रेषु
सम्बोधनहे सिताभ्रहे सिताभ्रौहे सिताभ्राः

अर्थ: कपूर
संस्कृत: पर्याय: कर्पूर, घनसार, चन्द्रसंज्ञ, हिमवालुका

📚 अमरकोश में:
• कपूर (२.६.१३१) — पर्याय: कर्पूर, घनसार, चन्द्रसंज्ञ, हिमवालुका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सिताभ्र (नपुंसकलिङ्ग)

कपूर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिताभ्रम्सिताभ्रेसिताभ्राणि
द्वितीयासिताभ्रम्सिताभ्रेसिताभ्राणि
तृतीयासिताभ्रेणसिताभ्राभ्याम्सिताभ्रैः
चतुर्थीसिताभ्रायसिताभ्राभ्याम्सिताभ्रेभ्यः
पञ्चमीसिताभ्रात् / सिताभ्राद्सिताभ्राभ्याम्सिताभ्रेभ्यः
षष्ठीसिताभ्रस्यसिताभ्रयोःसिताभ्राणाम्
सप्तमीसिताभ्रेसिताभ्रयोःसिताभ्रेषु
सम्बोधनहे सिताभ्रहे सिताभ्रेहे सिताभ्राणि

अर्थ: कपूर
संस्कृत: पर्याय: कर्पूर, घनसार, चन्द्रसंज्ञ, हिमवालुका

📚 अमरकोश में:
• कपूर (२.६.१३१) — पर्याय: कर्पूर, घनसार, चन्द्रसंज्ञ, हिमवालुका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें