🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:52:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सिद्धि (स्त्रीलिङ्ग)

निष्पन्नता, पूर्णता, संपूर्ति, पूरा होना, पूर्ण अवाप्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासिद्धिःसिद्धीसिद्धयः
द्वितीयासिद्धिम्सिद्धीसिद्धीः
तृतीयासिद्ध्यासिद्धिभ्याम्सिद्धिभिः
चतुर्थीसिद्धये / सिद्ध्यैसिद्धिभ्याम्सिद्धिभ्यः
पञ्चमीसिद्धेः / सिद्ध्याःसिद्धिभ्याम्सिद्धिभ्यः
षष्ठीसिद्धेः / सिद्ध्याःसिद्ध्योःसिद्धीनाम्
सप्तमीसिद्धौ / सिद्ध्याम्सिद्ध्योःसिद्धिषु
सम्बोधनहे सिद्धेहे सिद्धीहे सिद्धयः

अर्थ: निष्पन्नता, पूर्णता, संपूर्ति, पूरा होना, पूर्ण अवाप्ति
संस्कृत: पर्याय: योग्य, ऋद्धि, लक्ष्मी

📚 अमरकोश में:
• निष्ठा (३.३.४७) — पर्याय: नाश, अन्त
• ऋद्धि औषधि के नाम (२.४.११२) — पर्याय: योग्य, ऋद्धि, लक्ष्मी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें