🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:11:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुखदा (स्त्रीलिङ्ग)

सुख देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुखदासुखदेसुखदाः
द्वितीयासुखदाम्सुखदेसुखदाः
तृतीयासुखदयासुखदाभ्याम्सुखदाभिः
चतुर्थीसुखदायैसुखदाभ्याम्सुखदाभ्यः
पञ्चमीसुखदायाःसुखदाभ्याम्सुखदाभ्यः
षष्ठीसुखदायाःसुखदयोःसुखदानाम्
सप्तमीसुखदायाम्सुखदयोःसुखदासु
सम्बोधनहे सुखदेहे सुखदेहे सुखदाः

अर्थ: सुख देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुखदा (पुंलिङ्ग)

इन्द्र के स्वर्ग की वारांगना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुखदाःसुखदौसुखदाः
द्वितीयासुखदाम्सुखदौसुखदः
तृतीयासुखदासुखदाभ्याम्सुखदाभिः
चतुर्थीसुखदेसुखदाभ्याम्सुखदाभ्यः
पञ्चमीसुखदःसुखदाभ्याम्सुखदाभ्यः
षष्ठीसुखदःसुखदोःसुखदाम्
सप्तमीसुखदिसुखदोःसुखदासु
सम्बोधनहे सुखदाःहे सुखदौहे सुखदाः

अर्थ: इन्द्र के स्वर्ग की वारांगना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुखदा (नपुंसकलिङ्ग)

इन्द्र के स्वर्ग की वारांगना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुखदम्सुखदेसुखदानि
द्वितीयासुखदम्सुखदेसुखदानि
तृतीयासुखदेनसुखदाभ्याम्सुखदैः
चतुर्थीसुखदायसुखदाभ्याम्सुखदेभ्यः
पञ्चमीसुखदात् / सुखदाद्सुखदाभ्याम्सुखदेभ्यः
षष्ठीसुखदस्यसुखदयोःसुखदानाम्
सप्तमीसुखदेसुखदयोःसुखदेषु
सम्बोधनहे सुखदहे सुखदेहे सुखदानि

अर्थ: इन्द्र के स्वर्ग की वारांगना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें