🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:39:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुधन्वन् (पुंलिङ्ग)

बढ़िया धनुष को धारण करने वाला

🔎 आपका लिखा रूप सुधन्वा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुधन्वासुधन्वानौसुधन्वानः
द्वितीयासुधन्वानम्सुधन्वानौसुधन्वनः
तृतीयासुधन्वनासुधन्वभ्याम्सुधन्वभिः
चतुर्थीसुधन्वनेसुधन्वभ्याम्सुधन्वभ्यः
पञ्चमीसुधन्वनःसुधन्वभ्याम्सुधन्वभ्यः
षष्ठीसुधन्वनःसुधन्वनोःसुधन्वनाम्
सप्तमीसुधन्वनिसुधन्वनोःसुधन्वसु
सम्बोधनहे सुधन्वन्हे सुधन्वानौहे सुधन्वानः

अर्थ: बढ़िया धनुष को धारण करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुधन्वन् (स्त्रीलिङ्ग)

बढ़िया धनुष को धारण करने वाला

🔎 आपका लिखा रूप सुधन्वा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुधन्वासुधन्वानौसुधन्वानः
द्वितीयासुधन्वानम्सुधन्वानौसुधन्व्नः
तृतीयासुधन्व्नासुधन्वभ्याम्सुधन्वभिः
चतुर्थीसुधन्व्नेसुधन्वभ्याम्सुधन्वभ्यः
पञ्चमीसुधन्व्नःसुधन्वभ्याम्सुधन्वभ्यः
षष्ठीसुधन्व्नःसुधन्व्नोःसुधन्व्नाम्
सप्तमीसुधन्व्नि / सुधन्वनिसुधन्व्नोःसुधन्वसु
सम्बोधनहे सुधन्वन्हे सुधन्वानौहे सुधन्वानः

अर्थ: बढ़िया धनुष को धारण करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬