🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:29:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुपर्ण (पुंलिङ्ग)

अच्छे पंखों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुपर्णःसुपर्णौसुपर्णाः
द्वितीयासुपर्णम्सुपर्णौसुपर्णान्
तृतीयासुपर्णेनसुपर्णाभ्याम्सुपर्णैः
चतुर्थीसुपर्णायसुपर्णाभ्याम्सुपर्णेभ्यः
पञ्चमीसुपर्णात् / सुपर्णाद्सुपर्णाभ्याम्सुपर्णेभ्यः
षष्ठीसुपर्णस्यसुपर्णयोःसुपर्णानाम्
सप्तमीसुपर्णेसुपर्णयोःसुपर्णेषु
सम्बोधनहे सुपर्णहे सुपर्णौहे सुपर्णाः

अर्थ: अच्छे पंखों वाला
संस्कृत: पर्याय: गरुत्मत्, गरुड, तार्क्ष्य, वैनतेय, खगेश्वर

📚 अमरकोश में:
• गरुड के और नाम (१.१.३६) — पर्याय: नागान्तक, विष्णुरथ, पन्नगाशन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुपर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

अच्छे पंखों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुपर्णम्सुपर्णेसुपर्णानि
द्वितीयासुपर्णम्सुपर्णेसुपर्णानि
तृतीयासुपर्णेनसुपर्णाभ्याम्सुपर्णैः
चतुर्थीसुपर्णायसुपर्णाभ्याम्सुपर्णेभ्यः
पञ्चमीसुपर्णात् / सुपर्णाद्सुपर्णाभ्याम्सुपर्णेभ्यः
षष्ठीसुपर्णस्यसुपर्णयोःसुपर्णानाम्
सप्तमीसुपर्णेसुपर्णयोःसुपर्णेषु
सम्बोधनहे सुपर्णहे सुपर्णेहे सुपर्णानि

अर्थ: अच्छे पंखों वाला
संस्कृत: पर्याय: गरुत्मत्, गरुड, तार्क्ष्य, वैनतेय, खगेश्वर

📚 अमरकोश में:
• गरुड के और नाम (१.१.३६) — पर्याय: नागान्तक, विष्णुरथ, पन्नगाशन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें